Negatywny wynik wzorcowania przyrządu pomiarowego: procedura w czterech etapach

Negatywny wynik wzorcowania oznacza, że błąd wskazań przyrządu przekracza dopuszczalne granice i nie da się go skorygować. Wtedy trzeba natychmiast zaizolować przyrząd, ustalić, gdzie i kiedy był używany od ostatniego potwierdzonego pomiaru, ocenić wpływ na wyroby i zdecydować o losie sprzętu. W Studio TCS.net zamknięcie kontroli z wynikiem negatywnym blokuje egzemplarz, a karta egzemplarza pokazuje historię jego użycia.

To procedura w czterech etapach. Wymaganie, żeby po stwierdzeniu, że przyrząd nie spełnia wymagań, ocenić ważność wcześniejszych wyników pomiarów, wynika z punktu 7.1.5.2 normy ISO 9001:2015 (numer warto sprawdzić w egzemplarzu normy zakładu). Ogólną ewidencję przyrządów i terminy opisuje artykuł o rejestrze przyrządów pomiarowych. Funkcje poniżej są częścią nowej wersji narzędziowni; zakres wdrożenia ustalamy z klientem.

Etap 1. Izolacja i blokada przyrządu pomiarowego

1. Fizyczna blokada. Narzędziownik zakłada na przyrządzie czerwoną zawieszkę z napisem, że przyrząd jest zdyskwalifikowany metrologicznie i jest zakaz użycia, po czym odkłada go do zamkniętej szafy w strefie kwarantanny. Organizację strefy opisuje artykuł o strefie kwarantanny narzędzi.
2. Zamknięcie kontroli w programie. Przyciskiem Zamknij kontrolę wpisuje się wynik Negatywny, datę wykonania i numer świadectwa. Przy wyniku negatywnym opis ustaleń jest obowiązkowy. Po zapisie można dodać plik świadectwa z laboratorium.
3. Skutek w programie. Egzemplarz zostaje zablokowany, a następnego planu kontroli nie ma. Okno proponuje wydanie do serwisu albo likwidację. Blokadę zdejmuje kierownik, a wydanie będzie możliwe dopiero po nowej kontroli z wynikiem pozytywnym.

Etap 2. Gdzie przyrząd był używany

Ocena wpływu zaczyna się od ustalenia ram czasowych. Za początek okresu podwyższonego ryzyka przyjmuje się datę ostatniego udokumentowanego wzorcowania z wynikiem pozytywnym albo ostatniej kontroli stanowiskowej wzorcem kontrolnym. Datę ostatniej pozytywnej kontroli widać na karcie egzemplarza w zakładce Kontrole.

Następnie z zakładki Historia (ruchy magazynowe, wyjątki i zmiany stanu z autorem i powodem) lub z wyszukiwarki Szukaj wszędzie odczytuje się, kto i kiedy miał przyrząd i w którym dziale. Numery zleceń i partii ustala dział jakości na podstawie kart pracy tych osób, bo program narzędziowni nie zna zleceń produkcyjnych.

Etap 3. Ocena ważności wcześniejszych pomiarów i wpływ błędu na wyroby

Ten etap należy do inżyniera jakości i technologa, a program dostarcza do niego tylko historię użycia przyrządu. Stwierdzony błąd przyrządu porównuje się z polem tolerancji mierzonego wymiaru. Gdy błąd mieści się w marginesie bezpieczeństwa pomiaru i nie mógł wpłynąć na przekroczenie tolerancji detalu, wpływ uznaje się za pomijalny i sporządza raport techniczny. Gdy błąd mógł doprowadzić do zaakceptowania wyrobów wadliwych, partie w toku produkcji i w magazynie wyrobów gotowych wstrzymuje się i poddaje rekontroli sprawnym przyrządem, a dla partii wysłanych do klientów dział jakości ocenia ryzyko i decyduje o powiadomieniu zgodnie z procedurami zakładu i wymaganiami klienta.

Etap 4. Los przyrządu

Wycofany przyrząd nie wraca na produkcję w dotychczasowej roli. Są dwie ścieżki.

• Likwidacja. Gdy naprawa albo ponowne justowanie jest nieopłacalne, przyrząd trafia do komisji kasacyjnej, a dokument likwidacji LK zdejmuje numer seryjny ze stanu. Procedurę z wzorem protokołu opisuje artykuł o likwidacji narzędzia.
• Degradacja do celów pomocniczych. Gdy konstrukcja jest sprawna mechanicznie, a błąd uniemożliwia tylko pomiary precyzyjne, można przekwalifikować przyrząd na wskaźnik poglądowy, na przykład do zgrubnej kontroli w warsztacie. Wymaga to usunięcia cech metrologicznych, trwałego oznaczenia żółtą etykietą, że sprzęt nie służy do pomiarów miarodajnych, i uporządkowania wymogów kontroli w kartotece. Zakład ustala, jak odwzorować taki sprzęt w programie.

Kto za co odpowiada

Wzór raportu oceny ryzyka wyrobów

Ocena z etapu 3 powinna zakończyć się raportem, który zespół jakości podpisuje i dołącza do teczki. Poniżej jest wzór do skopiowania i dostosowania do własnej procedury. Dane przyrządu (indeks, numer seryjny, daty kontroli, numer świadectwa) można skopiować z karty egzemplarza, a historię użycia z zakładki Historia. Zapisy o uprawnieniach do zatwierdzenia raportu warto uzgodnić z osobą odpowiedzialną za system zarządzania jakością.

Teczka audytowa incydentu

Każdy przypadek negatywnego wyniku warto zamknąć kompletną teczką w postaci cyfrowej.

• Oryginał świadectwa wzorcowania z zaznaczonymi punktami przekroczenia tolerancji (plik załączony do kontroli).
• Karta niezgodności wewnętrznej z analizą przyczyn, na przykład metodą 5 Why albo diagramem Ishikawy, wyjaśniająca powód rozkalibrowania.
• Raport z weryfikacji wstecznej wyrobów potwierdzający, że wyroby wprowadzone do obrotu spełniają wymagania bezpieczeństwa i jakości.
• Protokół komisji kasacyjnej powiązany z dokumentem likwidacji, jeśli przyrząd zlikwidowano.

Czego program nie robi

• Nie ocenia wpływu błędu na wyroby i nie wstrzymuje partii. Blokuje przyrząd i pokazuje jego historię użycia.
• Nie łączy przyrządów ze zleceniami produkcyjnymi ani z numerami partii wyrobów.
• Nie prowadzi kart niezgodności ani analizy przyczyn źródłowych. Te dokumenty trzymają procedury jakości zakładu, a w programie można je dołączyć jako pliki.

Co dalej

Strefę, w której leży wycofany przyrząd, opisuje artykuł o kwarantannie narzędzi. Serwis i koszt wzorcowania opisuje artykuł o serwisie narzędzi, a pełną historię jednej sztuki artykuł o paszporcie narzędzia. Całość obszaru opisuje strona o systemie dla narzędziowni. Działaniu zapobiegawczemu, czyli kontroli płytkami na początku zmiany, poświęcona jest instrukcja weryfikacji mikrometrów i suwmiarek płytkami wzorcowymi.