Dostępność techniczna maszyn, czyli ile dni park maszynowy stoi

Rozmowa o wymianie maszyny zwykle zaczyna się od zdania, że ta jedna ciągle się psuje. Problem w tym, że po drugiej stronie stołu pada pytanie o liczby, a tych nikt nie ma. Zgłoszenia awarii leżą w zeszycie brygady, część napraw zrobiono bez papierów, a przestoje pamięta się wybiórczo, zwykle te najbardziej dotkliwe.

System Studio TCS.net zlicza dni pracy i dni przestoju każdego obiektu na podstawie zarejestrowanych zleceń. Raport ciągłości prac pokazuje te wartości obok siebie, a raport awaryjności i statystyki czynności uzupełniają obraz o liczbę zdarzeń w podziale na rodzaje.

Rozdzielenie przestoju planowego od nieplanowego ma znaczenie interpretacyjne. Maszyna zatrzymana na przewidziany przegląd zachowuje się inaczej niż maszyna wyłączona awarią, choć w obu przypadkach nie produkuje. Dlatego raport pokazuje rodzaj zlecenia obok liczby dni, a nie tylko sumę postoju.

Rok produkcji w tym samym wierszu co liczba dni przestoju bywa najbardziej wymowną kolumną raportu. Pokazuje, czy wysoka awaryjność wynika z wieku urządzenia, czy dotyczy maszyn stosunkowo nowych, co przesuwa dyskusję z wymiany na sposób eksploatacji albo jakość kontroli przeglądów.

Jak zmierzyć dostępność techniczną maszyn

Przygotowanie danych i wygenerowanie raportu ciągłości prac w Studio TCS.net, aby ocenić gotowość techniczną parku maszynowego.

Czas realizacji: ok. 50 minut

Co jest potrzebne

• Kartoteki obiektów technicznych z typem i rokiem produkcji
• Zlecenia serwisowe z datami rozpoczęcia i zakończenia
• Uprawnienia do raportów modułu CMMS

1. Uporządkowanie kartotek obiektów

   Sprawdzenie, czy każde urządzenie ma własną kartotekę z symbolem, typem, lokalizacją i rokiem produkcji.

2. Domknięcie otwartych zleceń

   Uzupełnienie dat zakończenia w zleceniach napraw i przeglądów, ponieważ bez nich czas przestoju nie zostanie policzony.

3. Wygenerowanie raportu ciągłości prac

   Uruchomienie raportu na pełny okres roczny i odczytanie liczby dni pracy oraz dni przestoju dla poszczególnych obiektów.

4. Zestawienie z liczbą zdarzeń serwisowych

   Porównanie dni postoju ze statystykami czynności, aby odróżnić pojedyncze długie awarie od częstych krótkich zatrzymań.

5. Wskazanie obiektów do decyzji

   Wytypowanie urządzeń o najgorszej dostępności i zestawienie kosztu ich utrzymania z kosztem remontu albo wymiany.

🔧 Raport awaryjności i statystyki czynności

Sam czas przestoju nie mówi wszystkiego. Maszyna, która stoi dwa dni po jednej poważnej awarii, wymaga innej reakcji niż maszyna zatrzymywana kilkanaście razy na dwie godziny. Statystyki czynności rozbijają zdarzenia na awarie, naprawy, przeglądy, remonty i badania UDT, dzięki czemu widać nie tylko skalę, ale i charakter problemu.

• Liczba awarii - wskazuje częstotliwość zdarzeń nieplanowanych na danym urządzeniu.
• Liczba napraw - pokazuje, ile z tych zgłoszeń wymagało realnej interwencji serwisu.
• Liczba przeglądów - pozwala sprawdzić, czy plan konserwacji był faktycznie realizowany.
• Remonty i badania UDT - zdarzenia planowane, które również generują przestój i powinny być ujęte w bilansie.

Zestawienie liczby zdarzeń z kosztem materiałowym daje pełniejszy obraz. Sposób powiązania części ze zleceniem opisuje artykuł o magazynie części zamiennych MRO.

Warto liczyć nie tylko koszt bezpośredni, ale też skutki produkcyjne przestoju. Zestawienie dni postoju z planem produkcji pokazuje, ile zleceń trzeba było przesunąć, co zwykle waży więcej niż sama wartość zużytych części.

⚖️ Ocena intuicyjna a pomiar dostępności

🏭 Przykład analizy parku maszynowego

Zakład dysponujący kilkunastoma urządzeniami produkcyjnymi od lat planował wymianę jednej z linii, uznawanej powszechnie za najbardziej awaryjną. Decyzja odsuwała się co roku, bo koszt inwestycji był wysoki, a uzasadnienie opierało się na opiniach brygadzistów. Po roku prowadzenia zleceń w systemie wygenerowano raport ciągłości prac za pełne dwanaście miesięcy.

Okazało się, że linia uznawana za problematyczną miała umiarkowaną liczbę dni przestoju, natomiast najwięcej dni postoju generowało urządzenie pomocnicze, zatrzymywane często, ale na krótko. Statystyki czynności pokazały, że przy tym urządzeniu wykonano ponad dwukrotnie więcej napraw doraźnych niż przeglądów planowych. Zamiast wymiany linii zdecydowano się na zmianę harmonogramu konserwacji urządzenia pomocniczego, co po kolejnym kwartale przełożyło się na spadek liczby zgłoszeń.

⚠️ Najczęstsze błędy przy liczeniu przestojów

• Rejestrowanie tylko dużych awarii - drobne, powtarzalne zatrzymania sumują się do większej liczby dni niż pojedyncze poważne zdarzenie.
• Brak daty zakończenia zlecenia - bez niej system nie policzy czasu trwania przestoju, a zlecenie pozostaje otwarte w nieskończoność.
• Mieszanie przestoju planowego z awaryjnym - przegląd zaplanowany na postój produkcyjny nie powinien obciążać wskaźnika tak samo jak awaria.
• Analiza zbyt krótkiego okresu - miesiąc bez awarii nie świadczy o dobrym stanie maszyny, minimum to zwykle cztery kwartały.
• Pominięcie napraw wykonanych bez zgłoszenia - prace zrobione od ręki i nieudokumentowane zaniżają statystyki i fałszują obraz.

Wiarygodność wskaźnika zależy w całości od dyscypliny rejestracji zgłoszeń. Pomaga w tym prosty formularz zgłoszenia awarii dostępny bezpośrednio przy maszynie oraz krótki czas reakcji na awarie, który zachęca do zgłaszania także drobnych usterek.

📚 Słownik pojęć - dostępność parku maszynowego

Krótki słownik porządkuje pojęcia używane przy ocenie gotowości technicznej maszyn.

Dostępność techniczna

Udział czasu gotowości maszyny do pracy w całym rozpatrywanym okresie.

Przestój nieplanowany

Zatrzymanie maszyny wynikające z awarii, którego nie przewidziano w harmonogramie.

Przestój planowany

Zatrzymanie wynikające z przeglądu, remontu albo badania technicznego ujętego w planie.

Awaryjność

Liczba zdarzeń nieplanowanych przypadająca na urządzenie w zadanym okresie.

Raport ciągłości prac

Zestawienie dni pracy i dni przestoju obiektów w eksploatacji.

Obiekt techniczny

Maszyna, urządzenie lub instalacja prowadzona w systemie jako odrębna kartoteka.

Zlecenie serwisowe

Dokument opisujący zakres prac przy obiekcie, z datą rozpoczęcia i zakończenia.

Więcej widoków systemu znajdziesz w galerii zrzutów ekranu Studio TCS.net.